Miesiąc: Lipiec 2017

Wodobrzusze nowotworowe

Wodobrzusze to nadmierne gromadzenie się płynu puchlinowego w jamie otrzewnej (fizjologicznie znajduje się tam około 150 ml płynu). Wodobrzusze zaczyna się ujawniać, jeśli zgromadzi się ponad 500 ml płynu. Zazwyczaj jest to płyn surowiczy. Zawiera on ponad 3 g/dl białka (głównie są to albuminy) oraz sód, potas i glukozę – w stężeniach takich samych, jak w surowicy krwi. Obecność w płynie neutrofili może świadczyć o istniejącym zakażeniu. Natomiast obecność erytrocytów sugeruje rozsiew procesu nowotworowego w jamie brzusznej.
Do głównym przyczyn powstania wodobrzusza zaliczamy:
– wzrost ciśnienia żylnego w żyle głównej górnej (np. niewydolność prawokomorowa serca)
– utrudniony odpływ krwi z wątroby (np. marskość wątroby, zakrzepica żyły wrotnej)
– utrudniony odpływ chłonki (np. ucisk przewodu piersiowego przez nowotwór)
– wzrost przepuszczalności naczyń otrzewnej (np. stany zapalne różnego pochodzenia)
– zmniejszone ciśnienie onkotyczne osocza (np. zespół nerczycowy, rozległe oparzenia, obrzęki głodowe, kwashiorkor).

W diagnostyce przyczyn wodobrzusza nie należy pomijać także chorób układu krążenia, a w szczególności przewlekłej niewydolności serca. Niewydolność prawokomorowa powoduje zastój krwi w naczyniach żylnych (żyła główna górna i dolna, z postępem procesu chorobowego – w mniejszych żyłach krążenia systemowego, w krążeniu wrotnym), prowadząc do obrzęków obwodowych kończyn oraz przesięków do jam ciała. Poza tym długotrwały zastój krwi – przekrwienie bierne tkanek i narządów – prowadzi do ich niedotlenienia i wtórnie zaostrzenia choroby podstawowej.

Ostre i przewlekłe choroby trzustki prowadzą do wodobrzusza na szereg różnych sposobów. W przypadku ostrego zapalenia trzustki przesięk płynu do jamy otrzewnej stanowi część odpowiedzi na infekcję. Przewlekłe zapalenie trzustki natomiast to proces ciągnący się przez lata, który przede wszystkim wiązać należy z niedożywieniem i zmniejszeniem całkowitego zapasu białka w organizmie prowadząc do spadku ciśnienia onkotycznego krwi i do ułatwionych przesięków płynu do przestrzeni trzecich.

 

Wodobrzusze jest objawem różnych chorób. W 80% przypadków towarzyszy marskości wątroby. W około 10% przypadków jest objawem choroby nowotworowej. Może występować również przy niewydolności serca, gruźlicy, zespole nerczycowym czy AIDS. U około 5% pacjentów współistnieją co najmniej dwie przyczyny rozwoju wodobrzusza.
Leczenie wodobrzusza polega zasadniczo na leczeniu choroby podstawowej, której jest ono objawem. W celu zmniejszenia zawartości płynu w jamie otrzewnej stosuje się leki moczopędne (spironolakton – oszczędza potas, zwiększa wydalanie sodu; jego działanie można wspomóc podając furosemid). Można również rozważyć zmniejszone dostarczanie płynów i sodu w diecie.